DNS Nedir? DNS Kayıtları Nasıl Çalışır?
DNS nedir, nasıl çalışır? A, AAAA, CNAME, MX, TXT ve NS kayıtları, TTL ve yayılma süresi, alan adınızı sunucuya bağlama ve sık karşılaşılan DNS hataları.
DNS (Domain Name System, alan adı sistemi), firmaniz.com gibi alan adlarını bilgisayarların anladığı 203.0.113.10 gibi IP adreslerine çeviren sistemdir. İnternetin telefon rehberi gibi düşünebilirsiniz: Siz bir ismi ararsınız, DNS size o ismin numarasını verir. "DNS nedir?" sorusunun pratik cevabı ise şudur: Sitenizin hangi sunucuda açılacağına, e-postalarınızın nereye gideceğine ve alan adınızın kime ait olduğunun nasıl doğrulanacağına DNS kayıtları karar verir.
Bu yazıda DNS'in nasıl çalıştığını, en sık kullanılan kayıt türlerini, TTL ve yayılma süresini, alan adınızı bir sunucuya nasıl bağlayacağınızı ve sık karşılaşılan hataları anlatıyoruz.
DNS nasıl çalışır?
Tarayıcınıza firmaniz.com yazdığınızda arka planda kısaca şunlar olur:
- Bilgisayarınız önce kendi önbelleğine bakar. Bu adresi yakın zamanda ziyaret ettiyseniz cevap zaten oradadır.
- Yoksa soruyu bir çözümleyiciye (resolver) sorar. Bu genellikle internet sağlayıcınızın DNS sunucusu ya da 1.1.1.1 veya 8.8.8.8 gibi herkese açık bir DNS'tir.
- Çözümleyici, cevabı bilmiyorsa sırayla kök sunuculara, ardından
.comgibi uzantının sunucularına sorar. Onlar da alan adının yetkili nameserver'larını gösterir. - Yetkili nameserver, alan adının kayıtlarını tutan sunucudur ve kesin cevabı verir: "firmaniz.com, 203.0.113.10 adresindedir."
- Çözümleyici bu cevabı, kaydın TTL süresi boyunca önbellekte tutar ve bilgisayarınıza iletir.
Bu zincirin tamamı genellikle milisaniyeler içinde tamamlanır ve önbellek sayesinde çoğu sorgu ilk iki adımda biter.
En sık kullanılan DNS kayıtları
| Kayıt | Ne işe yarar | Örnek |
|---|---|---|
| A | Alan adını bir IPv4 adresine bağlar | firmaniz.com → 203.0.113.10 |
| AAAA | Alan adını bir IPv6 adresine bağlar | firmaniz.com → 2001:db8::10 |
| CNAME | Bir adı başka bir ada yönlendirir | www.firmaniz.com → firmaniz.com |
| MX | Alan adına gelen e-postanın gideceği sunucu | firmaniz.com → mail.saglayici.com (öncelik 10) |
| TXT | Metin bilgisi; SPF, DKIM, DMARC ve doğrulama kayıtları | v=spf1 include:... ~all |
| NS | Alan adının DNS'ini hangi nameserver'ların yönettiği | ns1.saglayici.com |
| CAA | Hangi sertifika otoritelerinin SSL verebileceği | 0 issue "letsencrypt.org" |
Bir de PTR kaydı vardır: Bir IP adresinin hangi alan adına ait olduğunu söyleyen ters DNS kaydıdır. Alan adınızın değil, IP adresinin sahibinin kontrolündedir ve özellikle e-posta gönderen sunucular için önemlidir.
A ve CNAME arasındaki fark
A kaydı doğrudan bir IP adresi gösterir. CNAME ise bir adı başka bir ada bağlar; çözümleyici önce o adı, sonra onun IP adresini bulur. CNAME'in avantajı, hedefin IP adresi değiştiğinde sizin kaydınızı güncellemenize gerek kalmamasıdır.
Bir kural önemli: Alan adının kendisine (kök, örneğin firmaniz.com) CNAME eklenemez. Kökte A ve AAAA kaydı kullanılır; www gibi alt alan adları için CNAME uygundur.
MX kayıtları ve öncelik
Bir alan adının birden fazla MX kaydı olabilir. Her kaydın bir öncelik değeri vardır ve küçük sayı önce denenir. Örneğin öncelik 10 olan sunucuya ulaşılamazsa öncelik 20 olan denenir. E-posta hizmeti değiştirirken eski MX kayıtlarını silmeyi unutmamak gerekir; aksi hâlde e-postaların bir kısmı eski sunucuya gitmeye devam eder.
TTL ve yayılma süresi
TTL (Time To Live), bir DNS cevabının önbellekte ne kadar süre tutulacağını saniye cinsinden belirtir. TTL 3600 olan bir kayıt, çözümleyicilerde bir saat boyunca saklanır.
"DNS yayılması" (propagation) dediğimiz şey aslında budur: Kaydı değiştirdiğiniz anda yetkili nameserver yeni cevabı verir, ama dünyadaki çözümleyiciler eski cevabı TTL süresi dolana kadar kullanmaya devam eder.
Bir taşıma planlıyorsanız şu taktik işinizi kolaylaştırır:
- Taşımadan bir gün önce ilgili kaydın TTL değerini 300 saniye (5 dakika) gibi düşük bir değere indirin.
- Eski TTL süresi dolduktan sonra kaydı yeni IP adresine çevirin. Değişiklik birkaç dakikada her yere ulaşır.
- Taşıma tamamlandığında TTL'i tekrar 3600 gibi bir değere yükseltin.
Nameserver değişiklikleri ise daha yavaştır. Alan adının nameserver'ları .com veya .com.tr gibi uzantının kayıt merkezinde tutulduğu için bu değişikliğin her yere ulaşması 24–48 saati bulabilir.
Alan adınızı bir sunucuya bağlama
Bunun iki yolu vardır:
1. Nameserver'ları değiştirmek. Alan adı kayıt firmanızın panelinde nameserver'ları hosting sağlayıcınızın verdiği adreslerle değiştirirsiniz. Bundan sonra tüm DNS kayıtlarınızı hosting sağlayıcınızın panelinde yönetirsiniz. Web hosting kullanıyorsanız en kolay yol budur, çünkü cPanel ve DirectAdmin gerekli kayıtları otomatik oluşturur.
2. Yalnızca kayıt eklemek. DNS yönetimini olduğu yerde bırakıp sadece gerekli kayıtları eklersiniz. Kendi VDS'inizde bir site yayınlıyorsanız genellikle bu yeterlidir:
firmaniz.com. A 203.0.113.10
www.firmaniz.com. CNAME firmaniz.com.
Nameserver değiştirirken dikkat: Yeni sağlayıcıda, eski sağlayıcıdaki tüm kayıtları (özellikle MX ve TXT kayıtlarını) yeniden oluşturmazsanız e-postanız ve doğrulama kayıtlarınız çalışmayı bırakır.
DNS kayıtlarını kontrol etme
Bir kaydın dünyaya nasıl göründüğünü komut satırından kontrol edebilirsiniz:
nslookup firmaniz.com
Linux ve macOS'ta daha ayrıntılı bilgi veren dig komutunu kullanabilirsiniz:
dig firmaniz.com A
dig firmaniz.com MX
dig firmaniz.com TXT
Belirli bir DNS sunucusuna sormak için dig @1.1.1.1 firmaniz.com yazın. Kendi bilgisayarınızın önbelleğini temizlemek için Windows'ta ipconfig /flushdns komutunu kullanabilirsiniz.
Sık karşılaşılan DNS hataları
- Site eski sunucuda açılıyor: Önbellek henüz yenilenmemiştir. TTL süresini bekleyin ya da farklı bir DNS sunucusuyla kontrol edin.
- www çalışıyor ama alan adının kendisi çalışmıyor (ya da tersi): Kökte A kaydı ya da
wwwiçin CNAME eksiktir. - Nameserver değiştikten sonra e-postalar gelmiyor: MX kayıtları yeni sağlayıcıda oluşturulmamıştır.
- Aynı ad için hem CNAME hem başka kayıt: Bir ad CNAME'e sahipse aynı ad için başka kayıt tutamaz. Çakışan kaydı silin.
- SSL sertifikası alınamıyor: Alan adı henüz sunucuyu göstermiyordur ya da bir CAA kaydı sertifika otoritesini engelliyordur. SSL'in nasıl çalıştığını SSL sertifikası nedir? yazımızda anlattık.
E-posta tarafındaki SPF, DKIM ve DMARC kayıtlarının ayrıntıları için SPF, DKIM ve DMARC nedir? yazımıza göz atabilirsiniz.
Nodesty ile alan adınızı bağlamak
Nodesty web hosting paketlerinde alan adınızı yönlendirdiğinizde cPanel ya da DirectAdmin gerekli DNS kayıtlarını oluşturur, ücretsiz SSL sertifikası da etkinleştirilebilir. Kendi sunucunuzu yönetmek istiyorsanız AMD Ryzen 9 9950X VDS paketlerinde alan adınızı bir A kaydıyla sunucunuzun IP adresine bağlamanız yeterlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
DNS değişikliği ne kadar sürede yayılır?
Çoğu kayıt değişikliği, kaydın TTL süresi dolduğunda görünür; bu genellikle birkaç dakika ile birkaç saat arasıdır. Nameserver değişikliklerinde alan adı uzantısının kayıt merkezi de devreye girdiği için 24–48 saati bulabilir.
Nameserver değiştirmek ile kayıt eklemek arasındaki fark nedir?
Nameserver değiştirdiğinizde alan adınızın tüm DNS yönetimi yeni bir sağlayıcıya geçer ve kayıtlarınızı orada yeniden oluşturmanız gerekir. Kayıt eklediğinizde ise yönetim olduğu yerde kalır; yalnızca o kaydın gösterdiği yer değişir.
Alan adının kendisine CNAME kaydı ekleyebilir miyim?
Standart DNS'te hayır. Alan adının kökü (firmaniz.com) NS ve SOA kayıtlarına sahip olduğu için orada CNAME kullanılamaz; kök için A ve AAAA kaydı kullanılır. Bazı DNS sağlayıcıları bunun için ALIAS veya CNAME düzleştirme gibi özel çözümler sunar.
DNS kaydım doğru ama site hâlâ eski sunucuyu gösteriyor, neden?
Büyük ihtimalle bilgisayarınız, tarayıcınız ya da internet sağlayıcınız eski cevabı önbellekte tutuyor. TTL süresinin dolmasını bekleyin, Windows'ta ipconfig /flushdns ile yerel önbelleği temizleyin ya da farklı bir DNS sunucusuyla kontrol edin.
Ters DNS (PTR) kaydını nereden değiştiririm?
PTR kaydı alan adınızın değil, IP adresinin sahibine aittir. Bu yüzden alan adı panelinden değil, IP adresini aldığınız sunucu sağlayıcısının panelinden ya da destek ekibinden ayarlanır. Özellikle e-posta gönderen sunucular için önemlidir.
Hangi DNS kaydı web sitemi sunucuma bağlar?
Alan adının kökü için sunucunuzun IPv4 adresini gösteren bir A kaydı, IPv6 kullanıyorsanız bir AAAA kaydı eklersiniz. www için genellikle köke yönlenen bir CNAME kaydı kullanılır.
Yazar hakkında
Nodesty Ekibi · Altyapı ve Destek
Nodesty ekibi sunucularımızı, ağımızı ve DDoS korumamızı her gün işletir ve müşteri destek taleplerini 7/24 yanıtlar. Bu rehberler o deneyimden yazılır.
İlgili yazılar
Alt Alan Adı (Subdomain) Nedir? Nasıl Oluşturulur?
Alt alan adı (subdomain) nedir, nasıl oluşturulur? DNS kaydıyla subdomain, cPanel ve DirectAdmin'de oluşturma, oyun sunucusuna yönlendirme ve SSL.
Bant Genişliği ve Trafik Nedir? İhtiyacınızı Hesaplayın
Bant genişliği ve trafik nedir, farkı ne? Mbps ile MB/s farkı, port hızı, sınırsız trafiğin anlamı, web sitesi ve oyun sunucusu için hesap, trafik izleme.
PHP Sürümü Nasıl Değiştirilir? php.ini Ayarları
PHP sürümü nasıl değiştirilir? cPanel ve DirectAdmin'de sürüm seçimi, güvenli yükseltme, memory_limit ve upload_max_filesize gibi php.ini ayarları.