FTP ve SFTP Nedir? Sunucuya Dosya Yükleme Rehberi

FTP istemcileri

Dosya aktarımı için kendi bilgisayarınızda bir istemci programı kullanırsınız:

• FileZilla: Windows, macOS ve Linux için ücretsiz; FTP, FTPS ve SFTP'yi destekler.
• WinSCP: Windows için ücretsiz; SFTP'de çok güçlüdür ve sunucudaki dosyaları doğrudan düzenlemenizi sağlar.
• Cyberduck: macOS ve Windows için ücretsiz bir istemci.
• Komut satırı: sftp, scp ve rsync Linux ve macOS'ta, güncel Windows sürümlerinde de hazır gelir.

Web hostinge FTPS ile dosya yükleme

1. FTP hesabı oluşturun. cPanel'de FTP Accounts, DirectAdmin'de FTP Management bölümünden bir FTP hesabı açın ya da ana hosting hesabınızın bilgilerini kullanın. Bir hesabı yalnızca belirli bir klasöre erişecek şekilde sınırlandırabilirsiniz; bir geliştiriciye geçici erişim verirken kullanışlıdır.
2. FileZilla'da bağlantı kurun. Dosya → Site Yöneticisi → Yeni Site yolunu izleyin ve şu bilgileri girin:
   • Protokol: FTP - File Transfer Protocol
   • Sunucu: Alan adınız ya da hosting sunucunuzun adresi
   • Şifreleme: Açık TLS üzerinden FTP gerektir (Require explicit FTP over TLS)
   • Oturum açma türü: Normal
   • Kullanıcı ve şifre: FTP hesabınızın bilgileri
3. Dosyaları doğru klasöre yükleyin. Ana alan adının dosyaları public_html klasörüne gider. Sol tarafta bilgisayarınızdaki, sağ tarafta sunucudaki dosyaları görürsünüz; dosyaları sürükleyip bırakmanız yeterlidir.

İlk bağlantıda FileZilla bir sertifika onayı isteyebilir. Sertifikadaki ad, bağlandığınız sunucunun adıyla eşleşiyorsa onaylayın.

Kendi sunucunuza SFTP ile bağlanma

VDS ya da fiziksel sunucunuza SSH ile bağlanabiliyorsanız SFTP de hazırdır:

• Protokol: SFTP - SSH File Transfer Protocol
• Sunucu: Sunucunuzun IP adresi
• Port: 22 (SSH portunu değiştirdiyseniz yeni port)
• Oturum açma türü: Şifre ya da Anahtar dosyası

SSH anahtarıyla bağlanıyorsanız FileZilla'da oturum açma türünü Anahtar dosyası yapıp gizli anahtarınızı seçin; WinSCP'de Gelişmiş → SSH → Kimlik doğrulama bölümünden anahtarı gösterin. Gerekirse programlar anahtarı kendi biçimlerine dönüştürmeyi önerir. SSH anahtarı oluşturmayı SSH nedir? yazımızda anlattık.

Komut satırından tek seferlik aktarımlar için:

scp site.zip kullanici@203.0.113.10:/var/www/
rsync -avz ./site/ kullanici@203.0.113.10:/var/www/site/

rsync yalnızca değişen dosyaları gönderdiği için büyük klasörleri senkronize etmek için en verimli yoldur.

Yalnızca SFTP kullanabilen kullanıcı

Bir geliştiriciye ya da müşteriye sunucunuzda yalnızca belirli bir klasöre dosya yükleme izni vermek, ama komut satırı erişimi vermemek isteyebilirsiniz. OpenSSH bunu kendisi yapabilir:

1. Bir grup ve kullanıcı oluşturun:

   sudo groupadd sftpkullanicilari
   sudo useradd -m -g sftpkullanicilari -s /usr/sbin/nologin gelistirici
   sudo passwd gelistirici
   

2. Kullanıcının hapsedileceği klasörü hazırlayın. Kök klasörün sahibi root olmalıdır; kullanıcı yalnızca içindeki bir klasöre yazabilir:

   sudo mkdir -p /srv/sftp/gelistirici/yuklemeler
   sudo chown root:root /srv/sftp/gelistirici
   sudo chown gelistirici:sftpkullanicilari /srv/sftp/gelistirici/yuklemeler
   

3. /etc/ssh/sshd_config dosyasının sonuna ekleyin:

   Match Group sftpkullanicilari
       ChrootDirectory /srv/sftp/%u
       ForceCommand internal-sftp
       AllowTcpForwarding no
       X11Forwarding no
   

4. Yapılandırmayı test edip SSH servisini yeniden başlatın:

   sudo sshd -t
   sudo systemctl restart ssh
   

Bu kullanıcı SFTP ile bağlandığında yalnızca kendi klasörünü görür ve SSH ile komut çalıştıramaz. Bazı dağıtımlarda servisin adı ssh yerine sshd'dir.

Sık karşılaşılan hatalar

• 530 Login incorrect: Kullanıcı adı ya da şifre yanlış. cPanel'deki ek FTP hesaplarında kullanıcı adının kullanici@alanadiniz.com biçiminde olduğunu unutmayın.
• Dizin listesi alınamıyor ya da zaman aşımı: FTP/FTPS'te veri bağlantısı kurulamıyor. FileZilla'da aktarım modunun Pasif olduğundan emin olun; kendi FTP sunucunuzsa güvenlik duvarında pasif port aralığını açın.
• Connection refused (SFTP): SSH servisi çalışmıyor ya da yanlış porta bağlanıyorsunuz. SSH portunu değiştirdiyseniz istemcide de değiştirin.
• Permission denied: Kullanıcının o klasöre yazma izni yok. Linux'ta klasörlerin sahibini ve izinlerini kontrol edin; dosyalar için 644, klasörler için 755 yaygın değerlerdir.
• Dosyalar yüklendi ama site değişmedi: Doğru klasöre yüklediğinizden emin olun ve tarayıcı ya da CDN önbelleğini temizleyin.

Portların nasıl çalıştığını Port nedir? yazımızda anlattık.

Nodesty'de dosya aktarımı

Nodesty web hosting paketlerinde cPanel ya da DirectAdmin üzerinden FTP hesapları oluşturup dosyalarınızı FTPS ile güvenle yükleyebilir ya da kontrol panelinin dosya yöneticisini kullanabilirsiniz; paylaşımlı sunucularda güvenlik nedeniyle SSH ve SFTP erişimi sunulmaz. AMD Ryzen 9 9950X VDS paketlerinde ise Linux sunucunuza SSH ve SFTP ile, Windows Server'a uzak masaüstüyle bağlanıp dosyalarınızı doğrudan aktarabilirsiniz.