Uptime Nedir? SLA ve %99,95'in Anlamı
Uptime nedir, SLA ne anlama gelir? %99,9, %99,95 ve %99,99 uptime'ın yıllık ve aylık kesinti karşılığı, kesinti sebepleri, izleme ve uptime artırma.
Uptime, bir sunucunun, web sitesinin ya da hizmetin belirli bir süre boyunca çalışır ve erişilebilir durumda olduğu sürenin yüzdesidir. %99,95 uptime, hizmetin zamanın %99,95'inde erişilebilir olduğu, yani kesintinin toplam sürenin %0,05'ini geçmediği anlamına gelir. Sağlayıcıların bu oranı yazılı olarak taahhüt ettiği sözleşmeye SLA (Service Level Agreement, hizmet seviyesi sözleşmesi) denir.
Bu yazıda uptime yüzdelerinin gerçekte ne kadar kesintiye karşılık geldiğini, SLA'nın neyi kapsadığını, kesintilerin en sık sebeplerini ve kendi hizmetlerinizin uptime'ını nasıl izleyip artırabileceğinizi anlatıyoruz.
Uptime yüzdeleri ne kadar kesinti demek?
Yüzdeler arasındaki küçük farklar, kesinti süresinde büyük farklar yaratır:
| Uptime | Yıllık en fazla kesinti | Aylık en fazla kesinti |
|---|---|---|
| %99 | 3 gün 15 saat 40 dk | 7 saat 18 dk |
| %99,9 | 8 saat 46 dk | 43 dk 50 sn |
| %99,95 | 4 saat 23 dk | 21 dk 55 sn |
| %99,99 | 52 dk 36 sn | 4 dk 23 sn |
| %99,999 | 5 dk 16 sn | 26 sn |
Sektörde bu oranlar "dokuzların sayısı" ile anılır: %99,9 "üç dokuz", %99,99 "dört dokuz" demektir. Her ek dokuz, izin verilen kesintiyi on kat azaltır ve onu sağlamanın maliyetini belirgin şekilde artırır.
SLA nedir, neyi kapsar?
SLA, sağlayıcının hizmet kalitesi için verdiği yazılı taahhüttür. Bir SLA'yı değerlendirirken yalnızca yüzdeye değil, şu ayrıntılara da bakın:
- Kapsam: Taahhüt neyi kapsıyor? Genellikle sağlayıcının sorumluluğundaki donanım, ağ ve sanallaştırma altyapısıdır. Sunucunun içindeki yazılımlar ve sizin yaptığınız yapılandırmalar kapsam dışıdır.
- Ölçüm dönemi: Uptime aylık mı, yıllık mı hesaplanıyor? Aylık hesaplama, bir ayda yaşanan uzun bir kesintinin yıla yayılıp görünmez olmasını önler.
- Planlı bakımlar: Önceden duyurulan bakımlar kesinti sayılıyor mu?
- Tazminat: Taahhüde uyulmadığında ne oluyor? Yaygın uygulama, hizmet ücretinin bir kısmının kredi olarak iade edilmesidir.
Kesintilerin en sık sebepleri
Kesintilerin bir kısmı sağlayıcı tarafında, büyük kısmı ise sunucunun içinde yaşanır:
Altyapı tarafında:
- Donanım arızaları (disk, bellek, güç kaynağı)
- Ağ sorunları ve yönlendirme hataları
- DDoS saldırıları; korumasız bir sunucuyu dakikalar içinde erişilemez hâle getirebilir. Ayrıntılar için DDoS nedir? yazımıza bakın.
Sunucunun içinde:
- Çöken ya da bellek sızıntısı nedeniyle yavaşlayan uygulamalar
- Dolan diskler; veritabanı yazamaz, günlükler durur
- Hatalı güncellemeler ve test edilmeden yapılan yapılandırma değişiklikleri
- Süresi dolan SSL sertifikaları ve alan adları
- Yenilenmeyen ödeme nedeniyle askıya alınan hizmetler
Sağlayıcınız %99,95 uptime sağlasa bile, uygulamanız düzenli çöküyorsa ziyaretçileriniz için gerçek uptime çok daha düşük olur.
Uptime nasıl izlenir?
Kesintiyi kullanıcılarınızdan önce sizin fark etmeniz gerekir. Bunun için bir izleme (monitoring) servisi kullanın:
- Harici izleme servisleri: Sitenizi ya da sunucunuzu farklı konumlardan düzenli olarak kontrol eder, cevap alamadığında e-posta, SMS ya da Discord ve Telegram gibi kanallardan bildirim gönderir.
- Kendi izleme aracınız: Uptime Kuma gibi açık kaynaklı bir aracı Docker ile birkaç dakikada kurabilirsiniz; nasıl yapılacağını Docker kurulumu rehberimizde örnek olarak anlattık. İzleme aracını izlediğiniz sunucudan farklı bir sunucuda çalıştırın; aksi hâlde sunucu çöktüğünde bildirim de gelmez.
- Durum sayfası: Kullanıcılarınıza açık bir durum sayfası, kesinti sırasında destek taleplerini azaltır ve güven oluşturur.
Bir web sitesi için yalnızca ana sayfanın açılmasını değil, mümkünse giriş ya da ödeme gibi kritik bir sayfanın doğru içerik döndürdüğünü de kontrol edin.
Uptime'ı artırmanın yolları
- Uygulamaları servis olarak çalıştırın. systemd ya da pm2 gibi araçlar çöken bir uygulamayı otomatik olarak yeniden başlatır.
- Diski ve belleği izleyin. Dolmak üzere olan bir disk ya da sürekli artan bellek kullanımı, yaklaşan bir kesintinin habercisidir.
- Güncellemeleri planlayın. Güncellemeleri trafiğin en düşük olduğu saatlerde yapın ve önemli değişikliklerden önce yedek alın; Sunucu yedekleme rehberimizde anlattık.
- Yenilemeleri otomatikleştirin. SSL sertifikaları ve alan adları için otomatik yenilemeyi açın.
- DDoS korumalı altyapı seçin. Saldırılar, özellikle oyun sunucularında kesintilerin en sık dış sebebidir.
- Kritik hizmetlerde yedeklilik kurun. Gerçekten kesintisiz olması gereken hizmetlerde, uygulamayı birden fazla sunucuda çalıştırıp önüne bir yük dengeleyici koymak tek sunucuya bağımlılığı ortadan kaldırır.
Nodesty'de uptime
Nodesty, tüm hizmetlerinde %99,95 uptime SLA sunar. AMD Ryzen 9 9950X VDS ve EPYC VDS paketleri L3–L7 nShield DDoS koruması ve 7 gün saklanan ücretsiz günlük yedeklerle, web hosting paketleri ise LiteSpeed, CloudLinux yalıtımı ve JetBackup yedeklemeyle çalışır. Altyapı tarafını biz izlerken siz de bu rehberdeki adımlarla kendi uygulamanızın uptime'ını güvence altına alabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Yüzde 100 uptime mümkün mü?
Pratikte hayır. Donanımlar arızalanır, yazılımların güncellenmesi gerekir ve ağlarda beklenmedik sorunlar yaşanır. Yüzde 100 uptime vaat eden bir hizmete şüpheyle yaklaşın; ciddi sağlayıcılar ölçülebilir bir hedef ve bu hedefe uyulmadığında ne olacağını anlatan bir SLA sunar.
SLA'ya uyulmazsa ne olur?
Bu, sağlayıcının hizmet sözleşmesine bağlıdır. Yaygın uygulama, taahhüt edilen uptime'ın altında kalınan dönem için hizmet ücretinin bir kısmının kredi olarak iade edilmesidir. Kapsamı, talep süresini ve planlı bakımların nasıl sayıldığını öğrenmek için sözleşmeyi okuyun.
Sunucum çalışıyor ama sitem açılmıyor, bu uptime'dan sayılır mı?
Sağlayıcının SLA'sı genellikle kendi sorumluluğundaki altyapıyı kapsar; sunucunun açık ve ağa bağlı olması gibi. Sunucunun içindeki yazılımın çökmesi, süresi dolan bir alan adı ya da yanlış bir yapılandırma gibi sorunlar sizin tarafınızdadır ve sağlayıcı uptime'ını etkilemez.
Uptime nasıl ölçülür?
Bir izleme servisi sitenizi ya da sunucunuzu belirli aralıklarla, örneğin her dakika kontrol eder ve cevap alamadığı süreleri kaydeder. Toplam süreye göre cevap alınan sürenin oranı uptime yüzdesini verir. Ölçümü farklı konumlardan yapan servisler, yalnızca bir bölgedeki ağ sorunlarını gerçek kesintilerden ayırır.
Linux'taki uptime komutu ne gösterir?
Linux'taki uptime komutu, sunucunun son yeniden başlatmadan bu yana ne kadar süredir açık olduğunu ve yük ortalamasını gösterir. Bu, hizmetin erişilebilirliğini ölçen uptime yüzdesinden farklıdır; sunucu açık olsa bile uygulamanız çalışmıyor olabilir.
Planlı bakımlar uptime'dan düşülür mü?
Bu, sağlayıcının SLA koşullarına bağlıdır. Bazı sağlayıcılar önceden duyurulan planlı bakımları kesinti saymaz, bazıları sayar. Bir SLA'yı değerlendirirken yüzdenin yanında bakımların nasıl ele alındığına da bakın.
Yazar hakkında
Nodesty Ekibi · Altyapı ve Destek
Nodesty ekibi sunucularımızı, ağımızı ve DDoS korumamızı her gün işletir ve müşteri destek taleplerini 7/24 yanıtlar. Bu rehberler o deneyimden yazılır.
İlgili yazılar
Alt Alan Adı (Subdomain) Nedir? Nasıl Oluşturulur?
Alt alan adı (subdomain) nedir, nasıl oluşturulur? DNS kaydıyla subdomain, cPanel ve DirectAdmin'de oluşturma, oyun sunucusuna yönlendirme ve SSL.
Bant Genişliği ve Trafik Nedir? İhtiyacınızı Hesaplayın
Bant genişliği ve trafik nedir, farkı ne? Mbps ile MB/s farkı, port hızı, sınırsız trafiğin anlamı, web sitesi ve oyun sunucusu için hesap, trafik izleme.
PHP Sürümü Nasıl Değiştirilir? php.ini Ayarları
PHP sürümü nasıl değiştirilir? cPanel ve DirectAdmin'de sürüm seçimi, güvenli yükseltme, memory_limit ve upload_max_filesize gibi php.ini ayarları.