Cron Nedir? Linux'ta Cron Job Nasıl Kurulur?

Crontab söz dizimi

Her satır bir görevdir ve beş zaman alanı ile çalıştırılacak komuttan oluşur:

┌───────── dakika (0–59)
│ ┌─────── saat (0–23)
│ │ ┌───── ayın günü (1–31)
│ │ │ ┌─── ay (1–12)
│ │ │ │ ┌─ haftanın günü (0–7, 0 ve 7 pazar)
│ │ │ │ │
* * * * * komut

Sık kullanılan zamanlama örnekleri

Bir ifadenin ne zaman çalışacağından emin değilseniz crontab.guru gibi bir sitede ifadeyi yazıp anlamını görebilirsiniz.

Pratik cron görevleri

Her gece veritabanı yedeği:

0 4 * * * /root/yedekle.sh >> /var/log/yedekle.log 2>&1

Düzenli ve sunucudan bağımsız yedek almayı Sunucu yedekleme rehberimizde ayrıntılı anlattık.

Oyun sunucusunu her sabah yeniden başlatmak:

0 6 * * * systemctl restart minecraft

Uzun süre açık kalan bazı oyun sunucuları zamanla daha fazla bellek kullanır; oyuncuların en az olduğu saatte yapılan günlük bir yeniden başlatma bunu önler. Bu örnek, oyun sunucusunun minecraft adında bir systemd servisi olarak çalıştığını varsayar; root crontab'ına eklenmelidir.

Eski günlük dosyalarını temizlemek:

0 5 * * 0 find /var/www/site/logs -name "*.log" -mtime +14 -delete

Her pazar, 14 günden eski günlük dosyalarını siler.

Bir sitenin ayakta olduğunu kontrol etmek:

*/5 * * * * curl -fsS https://alanadiniz.com > /dev/null || echo "Site cevap vermiyor" >> /var/log/site-kontrol.log

Cron'un sık yapılan hataları

Cron görevleri terminalde çalışan aynı komutla aynı ortamda çalışmaz. Görevlerin çoğu şu sebeplerden sessizce başarısız olur:

• PATH eksikliği: Cron çok kısa bir PATH ile çalışır; terminalde bulunan bir komut cron'da bulunamayabilir. Komutların tam yolunu yazın (which node size yolu gösterir) ya da crontab'ın en üstüne bir PATH= satırı ekleyin.
• Göreli yollar: Cron görevleri kullanıcının ev klasöründe başlar. Betiklerde ve dosya adlarında her zaman /home/kullanici/betik.sh gibi tam yollar kullanın ya da komuttan önce cd /klasor && yazın.
• % karakteri: Crontab'da % satır sonu anlamına gelir. date +%F gibi kullanımlarda \% şeklinde kaçış yapın.
• Çalıştırma izni: Betiğin chmod +x ile çalıştırılabilir olduğundan ve ilk satırında #!/bin/bash gibi bir yorumlayıcı bulunduğundan emin olun.
• Çıktının kaybolması: Görevin çıktısını ve hatalarını bir dosyaya yönlendirin (>> /var/log/gorev.log 2>&1). Aksi hâlde bir hata olduğunda nedenini göremezsiniz.
• Saat dilimi: Cron sunucunun saat dilimini kullanır. timedatectl ile kontrol edin; UTC kullanan bir sunucuda görevler yerel saatinizden farklı bir saatte çalışır.
• Üst üste binen çalışmalar: Uzun bir görev bir sonraki zamanına kadar bitmezse iki kopya aynı anda çalışabilir. Komutun başına flock -n /tmp/gorev.lock ekleyerek bunu önleyin.

Cron günlüklerini kontrol etmek

Bir görevin çalışıp çalışmadığını görmek için:

grep CRON /var/log/syslog

Ubuntu ve Debian'ın güncel sürümlerinde bu dosya yoksa journalctl -u cron, AlmaLinux'ta journalctl -u crond ya da /var/log/cron dosyasını kullanın. Günlük, görevin başladığını gösterir; görevin başarılı olup olmadığını ise yalnızca kendi yönlendirdiğiniz çıktı dosyasından anlayabilirsiniz.

Sistem genelinde cron dosyaları

Kullanıcı crontab'larının yanında sistem genelinde görevler için de klasörler vardır:

• /etc/cron.d/: Paketlerin ve yöneticilerin ayrı dosyalar olarak eklediği görevler. Buradaki satırlarda zaman alanlarından sonra görevi çalıştıracak kullanıcı adı da yazılır.
• /etc/cron.daily/, /etc/cron.weekly/, /etc/cron.monthly/: İçine konan çalıştırılabilir betikler günde, haftada ya da ayda bir çalışır.

Örneğin Certbot'un SSL sertifikalarını yenileme görevi ve günlük dosyalarını döndüren logrotate bu klasörlerden ya da systemd timer'larından çalışır.

Alternatif: systemd timer

Güncel Linux dağıtımlarında systemd timer, cron'a güçlü bir alternatiftir. Görev bir servis dosyası, zamanlama bir timer dosyası olarak yazılır. Kurulumu cron'dan biraz daha uzundur, ama avantajları vardır:

• Görevin çıktısı otomatik olarak journalctl günlüğüne düşer.
• Persistent=true ayarıyla sunucu kapalıyken kaçırılan görevler açılışta çalıştırılır.
• Bir görevin önceki çalışması bitmeden yenisi başlamaz.

systemctl list-timers komutuyla sunucunuzdaki bütün timer'ları ve bir sonraki çalışma zamanlarını görebilirsiniz. Basit görevler için cron hâlâ en hızlı çözümdür; hata ayıklamanın ve güvenilirliğin önemli olduğu görevlerde timer'ı tercih edebilirsiniz.

Nodesty'de zamanlanmış görevler

Nodesty AMD Ryzen 9 9950X VDS paketlerinde tam root erişimiyle cron ve systemd timer'ı dilediğiniz gibi kullanabilirsiniz; Linux komutlarına yeniyseniz Temel Linux komutları rehberimizle başlayın. Web hosting paketlerimizde ise SSH erişimi olmadan, cPanel ve DirectAdmin'in cron bölümünden zamanlanmış görevlerinizi oluşturabilirsiniz.