Blog’a Dön

Linux Sunucuda Disk Doldu: Yer Açma Rehberi

Linux sunucuda disk mi doldu? df ve du ile yer kaplayanları bulma, günlükleri, apt önbelleğini ve Docker'ı temizleme, açık kalan silinmiş dosya ve inode.

Nodesty Ekibi4 dk okumaSunucular
Koyu Nodesty arka planında Disk Full yazısı ile df, du ve journalctl ifadeleri

Linux sunucuda disk dolduğunda belirtiler çoğu zaman diskle ilgisiz görünür: Veritabanı durur, site 500 hatası verir, uygulamalar çöker, No space left on device hataları çıkar ya da SSH ile girmek bile zorlaşır. Neyse ki yer kaplayanı bulmak ve alan açmak birkaç komutla yapılır.

Bu rehberde diskin ne kadar dolu olduğunu kontrol etmeyi, en çok yer kaplayan klasörleri bulmayı, güvenle temizlenebilecek şeyleri ve "dosyayı sildim ama yer açılmadı" gibi sık karşılaşılan durumları anlatıyoruz.

Disk ne kadar dolu?

Sunucunuza SSH ile bağlandıktan sonra:

df -h

Use% sütunu her bölümün doluluk oranını gösterir. Genellikle / satırına bakarsınız. %100 ya da ona yakın bir değer sorunun kaynağıdır.

Yer kaplayanları bulma: du ve ncdu

En çok yer kaplayan klasörleri büyükten küçüğe görmek için:

sudo du -xh --max-depth=1 / | sort -h

-x yalnızca aynı disk bölümünde kalmasını sağlar. Büyük görünen klasöre girip aynı komutu tekrarlayarak (örneğin /var, ardından /var/log) suçluyu bulursunuz.

Daha rahat bir yol ncdu'dur; klasörler arasında ok tuşlarıyla gezmenizi ve yer kaplayanları anında görmenizi sağlar:

sudo apt install ncdu
sudo ncdu -x /

Belirli bir boyutun üzerindeki dosyaları doğrudan listelemek için:

sudo find / -xdev -type f -size +500M -exec ls -lh {} \;

En sık suçlular

Nerede?Ne birikir?
/var/logUygulama ve sistem günlükleri
/var/log/journalsystemd günlükleri
/var/lib/dockerDocker imajları, konteynerler ve günlükleri
/var/cache/aptİndirilen paket dosyaları
Yedek klasörleri, /root, /homeSunucuda unutulan yedekler ve dökümler
Uygulama klasörleriÖnbellek, oturum ve yüklenen dosyalar

Günlükleri temizleme

systemd günlükleri zamanla birkaç gigabayta çıkabilir. Ne kadar yer kapladığını görmek ve küçültmek için:

journalctl --disk-usage
sudo journalctl --vacuum-size=200M

Kalıcı bir sınır koymak için /etc/systemd/journald.conf dosyasında SystemMaxUse=200M ayarını yapıp sudo systemctl restart systemd-journald komutunu çalıştırın.

Uygulama günlükleri için büyüyen bir dosyayı silmek yerine içini boşaltın; dosya hâlâ açıksa silmek alanı serbest bırakmaz:

sudo truncate -s 0 /var/log/uygulama/buyuk.log

Eski ve sıkıştırılmış günlükleri (.gz, .1, .2 uzantılı dosyalar) silebilirsiniz. Sorunun tekrarlanmaması için günlüklerin logrotate ile düzenli olarak döndürüldüğünden emin olun; çoğu paket kendi logrotate ayarıyla gelir, kendi uygulamanızın günlükleri için /etc/logrotate.d/ altına bir dosya ekleyin.

Paket önbelleği ve eski çekirdekler

sudo apt clean
sudo apt autoremove --purge

apt clean indirilmiş paket dosyalarını siler; apt autoremove artık gerekmeyen paketleri ve eski çekirdekleri kaldırır. AlmaLinux'ta karşılığı sudo dnf clean all ve sudo dnf autoremove komutlarıdır.

Docker'ı temizleme

Docker kullanıyorsanız alanın büyük kısmı çoğu zaman /var/lib/docker altındadır:

docker system df
docker system prune

docker system prune durdurulmuş konteynerleri, kullanılmayan ağları, etiketsiz imajları ve derleme önbelleğini siler. -a eklerseniz çalışan bir konteynerin kullanmadığı bütün imajlar da silinir. Volume'leri silen --volumes seçeneğini kullanmadan önce iki kez düşünün; veritabanlarınızın verisi orada olabilir.

Konteyner günlüklerinin sınırsız büyümemesi için /etc/docker/daemon.json dosyasında günlük boyutunu sınırlayabilirsiniz:

{
    "log-driver": "json-file",
    "log-opts": { "max-size": "50m", "max-file": "3" }
}

Değişiklik yeni oluşturulan konteynerlere uygulanır. Docker'ın kurulumunu Docker kurulumu rehberimizde anlattık.

Dosyayı sildim ama yer açılmadı

Silinen bir dosya hâlâ çalışan bir süreç tarafından açık tutuluyorsa, dosya adı kaybolur ama alan serbest kalmaz. Bu dosyaları bulmak için:

sudo lsof +L1

Çıktıda dosyayı tutan süreci görürsünüz. İlgili servisi yeniden başlattığınızda (sudo systemctl restart servis-adi) alan geri gelir. Büyük günlük dosyalarını silmek yerine truncate ile boşaltmanın sebebi budur.

Disk boş ama dosya oluşturamıyorum: inode

df -h boş alan gösterdiği hâlde No space left on device hatası alıyorsanız inode'lar tükenmiş olabilir. Her dosya bir inode kullanır:

df -i

IUse% %100'e yakınsa milyonlarca küçük dosya vardır; genellikle PHP oturum dosyaları, önbellek klasörleri ya da hiç temizlenmeyen geçici dosyalar. Hangi klasörde en çok dosya olduğunu bulmak için:

sudo du --inodes -x / 2>/dev/null | sort -n | tail -15

Sunucuda biriken yedekler

Sunucuda alınan ve hiç silinmeyen yedekler diski sessizce doldurur. Yedekleri sunucudan bağımsız bir yere taşıyın ve yalnızca son birkaç kopyayı tutan bir düzen kurun; ayrıntılar Sunucu yedekleme rehberimizde. Veritabanı dökümlerini de bu düzene dahil edin.

Diski izleyin

Disk dolduktan sonra müdahale etmek yerine dolmadan önce haberdar olun. Disk doluluğu %80'i geçtiğinde uyarı veren basit bir izleme kurun; seçenekleri Sunucu izleme rehberimizde anlattık. Diskin dolu olmadığı hâlde sunucu yavaşsa Sunucu yavaşladı rehberimize göz atın.

Nodesty sunucularında disk

Nodesty AMD Ryzen 9 9950X VDS ve AMD EPYC 7763 VDS paketleri NVMe disk ve tam root erişimiyle gelir; bu rehberdeki bütün komutları kendi sunucunuzda çalıştırabilirsiniz. VDS paketlerinde günlük yedekler ücretsizdir ve 7 gün saklanır. Verileriniz kalıcı olarak büyüyorsa daha fazla disk alanı sunan bir paket seçin.

Sıkça Sorulan Sorular

Disk dolunca sunucuda ne olur?

Veritabanları yeni kayıt yazamaz ve durabilir, günlükler yazılmaz, uygulamalar beklenmedik hatalar verir ve bazen SSH ile giriş bile zorlaşır. Disk dolduğunda yeni veri yazmaya çalışan her servis etkilenir; bu yüzden diski yüzde 100'e ulaşmadan izlemek önemlidir.

Dosyaları sildim ama disk hâlâ dolu görünüyor, neden?

Silinen dosya hâlâ çalışan bir süreç tarafından açık tutuluyordur; dosya adı gider ama alan, süreç dosyayı kapatana kadar serbest kalmaz. sudo lsof +L1 komutuyla bu dosyaları bulup ilgili servisi yeniden başlattığınızda alan geri gelir.

df boş alan gösteriyor ama dosya oluşturamıyorum, neden?

Disk alanı değil, inode'lar tükenmiş olabilir. Her dosya bir inode kullanır; milyonlarca küçük dosya, örneğin oturum ya da önbellek dosyaları, disk boşken bile inode'ları bitirebilir. df -i ile kontrol edin ve çok sayıda dosya içeren klasörü temizleyin.

/var/log klasörünü tamamen silebilir miyim?

Hayır. Klasörü ya da içindeki dosyaları rastgele silmek servislerin günlük yazmasını bozabilir. Eski ve sıkıştırılmış günlükleri silebilir, systemd günlüklerini journalctl --vacuum-size ile küçültebilir ve büyüyen dosyaları logrotate ile döndürebilirsiniz.

Docker neden bu kadar yer kaplıyor?

Kullanılmayan imajlar, durdurulmuş konteynerler, derleme önbelleği ve sınırsız büyüyen konteyner günlükleri zamanla birikir. docker system df ile neyin yer kapladığını görebilir, docker system prune ile kullanılmayanları temizleyebilirsiniz. Volume'ler veritabanı verisi içerebileceği için onları silerken dikkatli olun.

Diskim sürekli doluyorsa ne yapmalıyım?

Önce neyin büyüdüğünü bulun; çoğu zaman sınırsız büyüyen bir günlük ya da sunucuda biriken yedeklerdir. Günlük döndürmeyi ve yedeklerin eski kopyalarının silinmesini ayarlayın. Verileriniz gerçekten büyüyorsa daha fazla disk alanı olan bir pakete geçmek en kalıcı çözümdür.

Nodesty

Yazar hakkında

Nodesty Ekibi · Altyapı ve Destek

Nodesty ekibi sunucularımızı, ağımızı ve DDoS korumamızı her gün işletir ve müşteri destek taleplerini 7/24 yanıtlar. Bu rehberler o deneyimden yazılır.

İlgili yazılar

Sunucunuzu şimdi başlatın.

Nodesty'nin üstün altyapısı ile projelerinizi özgürce inşa edin ve sınır tanımadan ölçeklendirin.

                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                             ············································                                                   
                                                ··································································································..........···························                                     
                                       ················..........................................................................................................................··············                             
                                  ·············.................::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::....................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::................···········                        
                             ············................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::............·········                     
                         ············.................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::------------::::::::::::::::::::::::::::::----------------:::::::::::::::::::::..........········                  
                    ············......................::::::::::::::::::::::::::::::::::::------------------------------------------------------------------------------------:::::::::::::.........········                
                ··········.............................................::::::::::::::::::-------------==========================================-----------------------------------:::::::::::........·······               
             ········..................:.....................................::::::::::--------=======+++++++++++++++++++++++++++++++++++++=========================------------------::::::::::.......·······              
           ······.........::::::::::::::::::::................................:::::::-----=====++++xxxxxx**************************xxxxxxxxx++++++++++++++===================------------::::::::.......·······             
          ·····.......:::::::::::::::::::::::::::.............................:::::----===+++xxx****%%%%&&&&&&#############&&&&&&&%%%%%*******xxxxxxxx++++++++++++++==============----------:::::::......······             
         ····......::::::::-------------:::::::::::..........................::::---===+++xx***%%%&&&####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@####&&&&&%%%%*******xxxxxxxxx+++++++++++++===========--------::::::......·····             
        ····.....:::::::--------------------:::::::::.......................::::---===++xxx**%%&&&###@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@###&&&&%%%%%********xxxxxxxxxxx++++++++++++========------::::::.....······            
        ····.....:::::--------------------------::::::::....................::::---===++xx***%%&&&####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@###&&&&&%%%%%**********xxxxxxxxxxxxx+++++++++=======------:::::.....·····            
        ····....::::::-------=============---------:::::::::................:::::---===+++xx***%%%&&&#####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@#####&&&&&%%%%%%*************xxxxxxxxxxxxxx+++++++++======-----:::::....·····            
         ····....:::::-------================---------:::::::::...............:::::----===++++xxx***%%%%&&&&&&#################&&&&&&%%%%%%%*******************xxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++======----:::::....·····            
         ·····....:::::--------=================---------::::::::::..............:::::::-----====+++++xxxxxx**************************xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++=====-----::::....·····            
          ·····.....:::::--------=================----------:::::::::::.................:::::::::-------=============++++++++++++++++++++++++++++++++++++xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++======-----::::....·····            
            ·····.....:::::::----------===========-------------::::::::::::.........................::::::::::::::::::------------------=============+++++++++++++++++++++++++++++++++=======-----::::.....·····            
              ······......:::::::---------------------------------:::::::::::::........................................:::::::::::::::-----------============+++++++++++++++++++++========------:::::.....·····             
                 ······........:::::::::---------------------------:::::::::::::::::...........................................:::::::::::::------------=============================--------::::::.....······              
                    ·········.........:::::::::::::::-------------::::::::::::::::::::::::.......................................::::::::::::::::--------------------------------------::::::::......·······                
                          ··········............::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::................................::::::::::::::::::::::::::-------------:::::::::::::::.........········                   
                                  ············..................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::.........................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::................···········                        
                                             ················.............................................................................................................·················                                 
                                                           ······················................................................................···························                                                
                                                                               ·········································································