Blog’a Dön

LEMP Kurulumu: Nginx, MariaDB ve PHP-FPM Rehberi

LEMP kurulumu nasıl yapılır? Ubuntu ve Debian'da Nginx, MariaDB ve PHP-FPM kurulumu, server block, PHP soketi, dosya izinleri, HTTPS ve sık hatalar.

Nodesty Ekibi7 dk okumaSunucular
Koyu Nodesty arka planında LEMP Stack yazısı ile Nginx, MariaDB ve PHP ifadeleri

LEMP, Linux sunucuda PHP siteleri yayınlamanın klasik altyapısıdır: Linux, Nginx ("engine-x" diye okunduğu için E), MariaDB ya da MySQL ve PHP. WordPress, Laravel ve diğer PHP uygulamalarının çoğu bu altyapıda çalışır. LEMP kurulumu tek bir apt komutuyla yapılır; asıl dikkat isteyen kısım Nginx'i PHP-FPM'e doğru bağlamaktır.

Bu rehberde Ubuntu ve Debian'da bütün yolu baştan sona anlatıyoruz: paketlerin kurulumu, MariaDB'nin güvenli ilk ayarları ve veritabanı oluşturma, doğru PHP soketiyle server block yazma, test, dosya izinleri, güvenlik duvarı ve HTTPS; ayrıca AlmaLinux'taki farklar ve en sık karşılaşılan hatalar.

LEMP nedir, LAMP'ten farkı ne?

LEMP'te istekleri Nginx karşılar ve statik dosyaları sunar, PHP kodunu ayrı bir servis olan PHP-FPM çalıştırır, verileri MariaDB saklar. LAMP'te Nginx'in yerinde Apache vardır. Apache PHP'yi kendi içinde çalıştırabilir ve her klasördeki .htaccess dosyasını okur; Nginx ikisini de yapmaz. PHP isteklerini bir soket üzerinden PHP-FPM'e iletir ve bütün kuralları kendi yapılandırma dosyalarında tutar; karşılığında aynı anda çok sayıda bağlantıyı az bellekle karşılar. Web sunucularını Nginx kurulumu rehberimizde karşılaştırdık.

1. Adım: Nginx, MariaDB ve PHP-FPM kurulumu

Sunucunuza SSH ile bağlandıktan sonra:

sudo apt update
sudo apt install nginx mariadb-server php-fpm php-mysql \
  php-cli php-curl php-mbstring php-xml php-zip php-gd

php-fpm, PHP'yi çalıştıran servistir; bağımlılık olarak Apache'yi de kurabilen düz php paketi yerine bunu kurun. php-mysql PHP'nin MariaDB ile konuşmasını sağlar; diğerleri WordPress, Laravel ve çoğu uygulamanın beklediği eklentilerdir. Nginx ve MariaDB kendiliğinden başlar; systemctl status nginx mariadb ile durumlarını kontrol edin ve php -v ile kurulan PHP sürümünü not edin.

2. Adım: MariaDB'yi güvenli hâle getirin ve veritabanı oluşturun

MariaDB ile gelen güvenlik betiğini çalıştırın:

sudo mariadb-secure-installation

Eski sürümlerde aynı betiğin adı mysql_secure_installation olur. Ubuntu ve Debian'da root zaten unix_socket ile giriş yapar; bu yüzden mevcut root şifresi sorulduğunda Enter'a basın, unix_socket'e geçme ve root şifresini değiştirme sorularına n, geri kalanlara Y yanıtını verin: anonim kullanıcıları kaldırma, root'un uzaktan girişini kapatma, test veritabanını silme ve yetki tablolarını yeniden yükleme.

Ardından sudo mariadb ile konsolu açın ve siteniz için ayrı bir veritabanı ve kullanıcı oluşturun:

CREATE DATABASE uygulama CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'uygulama'@'localhost' IDENTIFIED BY 'guclu-bir-sifre';
GRANT ALL PRIVILEGES ON uygulama.* TO 'uygulama'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

Uygulamanız sunucu olarak localhost, veritabanı ve kullanıcı adı olarak uygulama ve bu şifreyle bağlanır. Uzaktan bağlantı, yedekleme ve performans ayarlarını MySQL ve MariaDB kurulumu rehberimizde anlattık.

3. Adım: PHP-FPM soketini bulun

Nginx, PHP-FPM'e bir Unix soketi üzerinden ulaşır ve Ubuntu ile Debian'da soketin adında PHP sürümü yer alır. Soket adını bir rehberden kopyalamayın, sunucuda kendiniz bakın:

ls /run/php/

php8.3-fpm.sock (Ubuntu 24.04) ya da php8.2-fpm.sock (Debian 12) gibi bir dosya görürsünüz. Servisin adı da aynı şekildedir, örneğin php8.3-fpm. Aşağıdaki komut ve yollarda 8.3 yerine kendi sürümünüzü yazın.

4. Adım: Nginx server block oluşturun

Alan adınızın A kaydının sunucuyu gösterdiğinden emin olun (DNS nedir? yazımıza bakabilirsiniz), sudo mkdir -p /var/www/alanadiniz.com ile site klasörünü açın ve /etc/nginx/sites-available/alanadiniz.com dosyasını oluşturun:

server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name alanadiniz.com www.alanadiniz.com;

    root /var/www/alanadiniz.com;
    index index.php index.html;

    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.3-fpm.sock;
    }

    location ~ /\.(?!well-known).* {
        deny all;
    }
}
  • root ve index: Site dosyalarınızın bulunduğu klasör ve bir klasör istendiğinde açılacak dosya. index.php listede olmalıdır; yoksa Nginx açılış sayfanızı bulamaz.
  • try_files: Dosya ya da klasör varsa onu sunar, yoksa 404 döner. WordPress ve Laravel gibi her adresi index.php üzerinden yönlendiren uygulamalarda bunun yerine try_files $uri $uri/ /index.php?$args; kullanılır.
  • location ~ \.php$: .php ile biten her isteği PHP-FPM'e iletir. snippets/fastcgi-php.conf dosyası Ubuntu ve Debian'da Nginx ile birlikte gelir ve SCRIPT_FILENAME dahil gerekli FastCGI parametrelerini ayarlar.
  • fastcgi_pass: 3. adımda bulduğunuz soket.
  • Son blok .env ve .git gibi gizli dosyalara erişimi engeller.

Siteyi etkinleştirin, yapılandırmayı test edin ve Nginx'i yeniden yükleyin:

sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/alanadiniz.com /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx

5. Adım: info.php ile PHP'yi test edin

Geçici bir test dosyası oluşturun:

echo '<?php phpinfo();' | sudo tee /var/www/alanadiniz.com/info.php

http://alanadiniz.com/info.php adresini açın. PHP bilgi sayfasını görüyorsanız ve Server API satırında FPM/FastCGI yazıyorsa Nginx ile PHP-FPM birbiriyle konuşuyor demektir; mysqli ve pdo_mysql bölümleri veritabanı eklentisinin yüklendiğini gösterir. Bu sayfa sürümleri, yolları ve ayarları herkese gösterir; işiniz biter bitmez sudo rm /var/www/alanadiniz.com/info.php komutuyla silin.

6. Adım: Dosya sahipliği ve izinler

Ubuntu ve Debian'da hem Nginx hem PHP-FPM www-data kullanıcısıyla çalışır. Bu kullanıcının dosyalarınızı okuyabilmesi, yalnızca uygulamanın yüklenen dosyaları ya da önbelleği tuttuğu klasörlere yazabilmesi gerekir:

sudo chown -R $USER:www-data /var/www/alanadiniz.com
sudo find /var/www/alanadiniz.com -type d -exec chmod 755 {} \;
sudo find /var/www/alanadiniz.com -type f -exec chmod 644 {} \;

Yalnızca PHP'nin yazması gereken klasörleri www-data kullanıcısına verin, örneğin sudo chown -R www-data:www-data /var/www/alanadiniz.com/uploads; bunların hangi klasörler olduğu uygulamanızın belgelerinde yazar. İzin sorunlarını asla 777 ile çözmeyin. Sayıların anlamını Linux dosya izinleri rehberimizde anlattık.

7. Adım: Güvenlik duvarı ve HTTPS

Güvenlik duvarında 80 ve 443 portlarını açın:

sudo ufw allow 'Nginx Full'

UFW henüz etkin değilse etkinleştirmeden önce SSH portunuza izin verin, yoksa sunucuya erişiminizi kaybedersiniz; adımları UFW kullanımı rehberimizde bulabilirsiniz. Ardından Certbot ile ücretsiz sertifika alın; Certbot HTTPS yönlendirmesini ve otomatik yenilemeyi de kurar:

sudo apt install certbot python3-certbot-nginx
sudo certbot --nginx -d alanadiniz.com -d www.alanadiniz.com

Wildcard sertifikaları, yenileme testini ve Certbot hatalarını Let's Encrypt SSL kurulumu rehberimizde anlattık.

Bilmeniz gereken PHP-FPM ayarları

  • php.ini: PHP-FPM'in kendi ayar dosyası vardır: /etc/php/8.3/fpm/php.ini. Yanındaki cli klasörü yalnızca komut satırı için geçerlidir. upload_max_filesize ve memory_limit gibi sınırlar buradadır; dosya yüklemeleri için Nginx'teki client_max_body_size ayarını da artırmanız gerekir. Ayrıntıları WordPress dosya yükleme limiti rehberimizde anlattık.
  • pm.max_children: /etc/php/8.3/fpm/pool.d/www.conf dosyasındaki bu değer, aynı anda kaç PHP isteğinin çalışabileceğini belirler. Bütün işçiler meşgulken yeni istekler bekler ve ziyaretçiler hata görebilir. Doğru değer RAM miktarınıza ve bir PHP işçisinin kullandığı belleğe bağlıdır; nasıl hesaplanacağını 502 Bad Gateway hatası rehberimizde gösterdik.

Değişiklikleri sudo systemctl restart php8.3-fpm ile uygulayın. Bir uygulama, dağıtımınızın sunduğundan farklı bir PHP sürümü istiyorsa PHP sürümü değiştirme rehberimize bakın. Altyapı hazır olduğuna göre üzerine uygulamanızı kurabilirsiniz: WordPress kurulumu rehberimiz elle kurulumu, Laravel'i sunucuda yayınlama rehberimiz ise Composer, .env, kuyruk işçileri ve zamanlayıcıyı anlatır.

AlmaLinux ve Rocky Linux'taki farklar

Kurulum sudo dnf install nginx mariadb-server php-fpm php-mysqlnd komutuyla yapılır, servisler sudo systemctl enable --now nginx mariadb php-fpm ile başlatılır. Site dosyaları doğrudan /etc/nginx/conf.d/ altına .conf uzantısıyla yazılır. Servisin adı yalnızca php-fpm olur, havuz dosyası /etc/php-fpm.d/www.conf yolundadır; PHP-FPM varsayılan olarak apache kullanıcısıyla çalışır ve /run/php-fpm/www.sock soketini dinler. snippets/fastcgi-php.conf dosyası burada yoktur; PHP bloğunda bunun yerine include fastcgi_params; ile birlikte fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $document_root$fastcgi_script_name; ve fastcgi_pass unix:/run/php-fpm/www.sock; satırları kullanılır.

PHP'nin yazması gereken klasörlerin sahibi www-data değil apache olmalıdır. Ayrıca SELinux etkindir: İzinler doğru olduğu hâlde PHP bir klasöre yazamıyorsa klasörde httpd_sys_rw_content_t etiketi eksiktir. SELinux'u kapatmak yerine etiketi ekleyin. Güvenlik duvarında http ve https servislerini firewall-cmd ile açın.

Sık karşılaşılan LEMP hataları

  • 502 Bad Gateway: Nginx, PHP-FPM'e ulaşamıyor. Servis durmuştur ya da fastcgi_pass satırındaki soket yanlıştır; en sık PHP sürümü yükseltildikten sonra görülür. ls /run/php/ çıktısını server block ile karşılaştırın ve systemctl status php8.3-fpm ile servise bakın; diğer bütün sebepleri 502 Bad Gateway hatası rehberimizde bulabilirsiniz.
  • "File not found." ya da boş sayfa: PHP-FPM'e yanlış bir betik yolu gidiyor ya da hiç gitmiyor. "File not found." (Nginx günlüğünde Primary script unknown), root satırının yanlış klasörü gösterdiği ya da www-data kullanıcısının klasörü okuyamadığı anlamına gelir. Boş sayfa ise çoğunlukla snippets/fastcgi-php.conf yerine yalnızca include fastcgi_params; kullanıldığını gösterir; bu durumda SCRIPT_FILENAME parametresi eksik kalır.
  • PHP dosyası çalışmak yerine iniyor ya da metin olarak görünüyor: location ~ \.php$ bloğu eksiktir ya da isteği başka bir site dosyası karşılıyordur. server_name satırını ve sites-enabled klasöründeki bağlantıyı kontrol edin.
  • 403 Forbidden: Klasörde index.php yoktur, index satırında index.php yazmıyordur ya da www-data dosyaları okuyamıyordur.
  • Hâlâ "Welcome to nginx!" sayfası açılıyor: İstek varsayılan siteye gidiyor. server_name satırını kontrol edin ya da sudo rm /etc/nginx/sites-enabled/default ile varsayılan siteyi kaldırıp Nginx'i yeniden yükleyin.

PHP hataları da Nginx hata günlüğüne yazılır; bu yüzden ilk bakmanız gereken yer her zaman sudo tail -f /var/log/nginx/error.log çıktısıdır.

LEMP için Nodesty sunucuları

LEMP kurmak için root erişimli bir sunucuya ihtiyacınız vardır. Nodesty AMD Ryzen 9 9950X VDS paketleri yüksek tek çekirdek hızıyla PHP isteklerine hızlı cevap verir; AMD EPYC 7763 VDS paketleri ise birden fazla siteyi ve veritabanlarını aynı sunucuda çalıştırmak için bol RAM sunar. Her iki pakette de NVMe disk, tam root erişimi, nShield DDoS koruması ve 7 gün saklanan ücretsiz günlük yedekleme bulunur. Sunucu yönetmeden bir PHP sitesi yayınlamak istiyorsanız LiteSpeed'li web hosting paketlerimiz daha pratik bir seçimdir.

Sıkça Sorulan Sorular

LEMP ile LAMP arasındaki fark nedir?

Tek fark web sunucusudur. LAMP'te Apache, LEMP'te Nginx kullanılır; E harfi Nginx'in engine-x şeklindeki okunuşundan gelir. Apache PHP'yi kendi içinde çalıştırabilir ve .htaccess dosyalarını okur; Nginx ise PHP isteklerini ayrı bir servis olan PHP-FPM'e iletir ve bütün kuralları kendi yapılandırma dosyalarında tutar.

apt hangi PHP sürümünü kurar?

php-fpm paketi, dağıtım sürümünüzle birlikte gelen PHP sürümünü kurar; örneğin Ubuntu 24.04'te PHP 8.3, Debian 12'de PHP 8.2. Sürümü php -v komutuyla görebilirsiniz. Sürüm numarası servis adının ve soket adının parçasıdır; bu yüzden Nginx yapılandırmasını yazmadan önce kontrol edin.

LEMP'te .htaccess dosyaları çalışır mı?

Hayır. Nginx .htaccess dosyalarını okumaz; Apache için yazılmış yönlendirme ve yeniden yazma kuralları etkisiz kalır. Aynı kuralları server block içine yazarsınız; çoğu PHP uygulaması için bilinmeyen adresleri index.php dosyasına gönderen tek bir try_files satırı yeterlidir.

PHP dosyası çalışmak yerine neden iniyor?

Nginx isteği PHP-FPM'e iletmiyor ve dosyayı herhangi bir statik dosya gibi sunuyordur. Çoğu zaman server block içinde PHP dosyaları için location bloğu eksiktir ya da isteği varsayılan site gibi başka bir site dosyası karşılıyordur. Bloğu ekleyin, sudo nginx -t ile test edin ve Nginx'i yeniden yükleyin.

PHP kurduktan ya da yükselttikten sonra neden 502 Bad Gateway alıyorum?

Nginx, PHP-FPM'e ulaşamıyordur. Ya PHP-FPM servisi çalışmıyordur ya da fastcgi_pass satırındaki soket yolu sunucuda var olan soketle eşleşmiyordur. PHP yükseltmesinden sonra soketin adı sürümle birlikte değişir; /run/php klasörünü listeleyip yolu güncelleyin.

Nodesty web hostingde LEMP kurabilir miyim?

Web hosting paketlerimiz LiteSpeed web sunucusuyla çalışır; PHP ve veritabanı kontrol panelinden kullanıma hazırdır, kurmanız gereken bir şey yoktur. Nginx, MariaDB ve PHP-FPM'i kendiniz kurup yönetmek istiyorsanız root erişimli bir VDS gerekir.

Nodesty

Yazar hakkında

Nodesty Ekibi · Altyapı ve Destek

Nodesty ekibi sunucularımızı, ağımızı ve DDoS korumamızı her gün işletir ve müşteri destek taleplerini 7/24 yanıtlar. Bu rehberler o deneyimden yazılır.

İlgili yazılar

Sunucunuzu şimdi başlatın.

Nodesty'nin üstün altyapısı ile projelerinizi özgürce inşa edin ve sınır tanımadan ölçeklendirin.

                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                             ············································                                                   
                                                ··································································································..........···························                                     
                                       ················..........................................................................................................................··············                             
                                  ·············.................::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::....................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::................···········                        
                             ············................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::............·········                     
                         ············.................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::------------::::::::::::::::::::::::::::::----------------:::::::::::::::::::::..........········                  
                    ············......................::::::::::::::::::::::::::::::::::::------------------------------------------------------------------------------------:::::::::::::.........········                
                ··········.............................................::::::::::::::::::-------------==========================================-----------------------------------:::::::::::........·······               
             ········..................:.....................................::::::::::--------=======+++++++++++++++++++++++++++++++++++++=========================------------------::::::::::.......·······              
           ······.........::::::::::::::::::::................................:::::::-----=====++++xxxxxx**************************xxxxxxxxx++++++++++++++===================------------::::::::.......·······             
          ·····.......:::::::::::::::::::::::::::.............................:::::----===+++xxx****%%%%&&&&&&#############&&&&&&&%%%%%*******xxxxxxxx++++++++++++++==============----------:::::::......······             
         ····......::::::::-------------:::::::::::..........................::::---===+++xx***%%%&&&####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@####&&&&&%%%%*******xxxxxxxxx+++++++++++++===========--------::::::......·····             
        ····.....:::::::--------------------:::::::::.......................::::---===++xxx**%%&&&###@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@###&&&&%%%%%********xxxxxxxxxxx++++++++++++========------::::::.....······            
        ····.....:::::--------------------------::::::::....................::::---===++xx***%%&&&####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@###&&&&&%%%%%**********xxxxxxxxxxxxx+++++++++=======------:::::.....·····            
        ····....::::::-------=============---------:::::::::................:::::---===+++xx***%%%&&&#####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@#####&&&&&%%%%%%*************xxxxxxxxxxxxxx+++++++++======-----:::::....·····            
         ····....:::::-------================---------:::::::::...............:::::----===++++xxx***%%%%&&&&&&#################&&&&&&%%%%%%%*******************xxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++======----:::::....·····            
         ·····....:::::--------=================---------::::::::::..............:::::::-----====+++++xxxxxx**************************xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++=====-----::::....·····            
          ·····.....:::::--------=================----------:::::::::::.................:::::::::-------=============++++++++++++++++++++++++++++++++++++xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++======-----::::....·····            
            ·····.....:::::::----------===========-------------::::::::::::.........................::::::::::::::::::------------------=============+++++++++++++++++++++++++++++++++=======-----::::.....·····            
              ······......:::::::---------------------------------:::::::::::::........................................:::::::::::::::-----------============+++++++++++++++++++++========------:::::.....·····             
                 ······........:::::::::---------------------------:::::::::::::::::...........................................:::::::::::::------------=============================--------::::::.....······              
                    ·········.........:::::::::::::::-------------::::::::::::::::::::::::.......................................::::::::::::::::--------------------------------------::::::::......·······                
                          ··········............::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::................................::::::::::::::::::::::::::-------------:::::::::::::::.........········                   
                                  ············..................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::.........................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::................···········                        
                                             ················.............................................................................................................·················                                 
                                                           ······················................................................................···························                                                
                                                                               ·········································································