Linux Swap Oluşturma: Sunucuya Swap Dosyası Ekleme
Linux swap oluşturma: fallocate, mkswap ve swapon ile swap dosyası açma, fstab ile kalıcı yapma, swappiness ayarı ve swap yerine RAM'in gerektiği durumlar.

İçindekiler
- Sunucuda swap var mı?
- Swap dosyası ne kadar büyük olmalı?
- Swap dosyası oluşturma
- Swap'ı yeniden başlatmadan sonra da korumak
- swappiness ve vfs_cache_pressure ayarları
- Swap dosyasının boyutunu değiştirme
- Swap dosyasını kaldırma
- Swap ne zaman işe yarar, ne zaman RAM gerekir?
- Bellek ve swap kullanımını izleyin
- Nodesty sunucularında swap ve RAM
Linux sunucuda bellek tükendiğinde çekirdeğin OOM killer mekanizması devreye girer ve bir süreci, çoğu zaman en çok bellek kullananı, yani veritabanınızı ya da oyun sunucunuzu kapatır. Linux swap oluşturma işlemiyle eklenen bir swap dosyası (takas alanı) bu anlarda sunucuya nefes aldırır: RAM dolduğunda bir uygulama kapatılmak yerine az kullanılan bellek sayfaları diske taşınır.
Birçok bulut imajı ve küçük VDS kurulumu hiç swap olmadan gelir. Bu rehberde swap olup olmadığını kontrol etmeyi, swap dosyası oluşturmayı, yeniden başlatmalardan sonra da korunmasını, swappiness ayarını ve en az bunlar kadar önemli olan konuyu, yani swap'ın ne zaman işe yaradığını ve ne zaman aslında daha fazla RAM gerektiğini anlatıyoruz.
Sunucuda swap var mı?
Sunucunuza SSH ile bağlandıktan sonra şunu çalıştırın:
free -h
swapon --show
free -h çıktısındaki Swap satırı 0B gösteriyorsa ve swapon --show hiçbir şey yazdırmıyorsa sunucuda swap yoktur. Bir satır görüyorsanız swap zaten etkindir; yine de aşağıdaki boyut değiştirme bölümünü uygulayabilirsiniz.
Swap dosyası ne kadar büyük olmalı?
Sunucuda swap ek bellek değil, bir güvenlik ağıdır. Kabaca:
| Sunucu RAM'i | Önerilen swap |
|---|---|
| 1–2 GB | RAM kadar |
| 4–8 GB | 2–4 GB |
| 8 GB üzeri | 2–4 GB fazlasıyla yeter |
Başlamadan önce yeterli boş disk alanı olduğundan emin olun; df -h ile kontrol edin. Disk zaten doluysa önce Linux disk doldu rehberimize göz atın.
Swap dosyası oluşturma
Aşağıdaki adımlar /swapfile konumunda 2 GB'lık bir swap dosyası oluşturur. 2G değerini istediğiniz boyutla değiştirin.
1. Dosyayı oluşturun:
sudo fallocate -l 2G /swapfile
fallocate alanı anında ayırır. fallocate failed: Operation not supported gibi bir hata verirse ya da swapon daha sonra dosyada boşluk (hole) olduğundan şikâyet ederse dosyayı dd ile oluşturun; gerçekten sıfır yazdığı için daha yavaştır:
sudo dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048 status=progress
2. İzinleri kısıtlayın, böylece dosyayı yalnızca root okuyabilir. Swap, parolalar ve anahtarlar dahil bellekte bulunan her şeyi içerebilir:
sudo chmod 600 /swapfile
3. Dosyayı swap olarak biçimlendirin ve etkinleştirin:
sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile
4. Kontrol edin:
swapon --show
free -h
Artık seçtiğiniz boyutta /swapfile satırını ve sıfırdan farklı bir Swap satırını görmelisiniz.
Btrfs üzerinde copy-on-write nedeniyle sıradan bir swap dosyası bu şekilde çalışmaz. Güncel btrfs-progs sürümlerinde 1–3. adımlar yerine sudo btrfs filesystem mkswapfile --size 2G /swapfile komutunu kullanın. Ubuntu, Debian ve AlmaLinux varsayılan olarak ext4 ya da XFS kullanır; bu sistemlerde yukarıdaki adımlar olduğu gibi çalışır.
Swap'ı yeniden başlatmadan sonra da korumak
swapon yalnızca bir sonraki yeniden başlatmaya kadar geçerlidir. Swap dosyasının açılışta etkinleşmesi için onu /etc/fstab dosyasına ekleyin. Önce dosyanın yedeğini alın; bozuk bir fstab sunucunun açılmasını engelleyebilir:
sudo cp /etc/fstab /etc/fstab.bak
echo '/swapfile none swap sw 0 0' | sudo tee -a /etc/fstab
Yeniden başlatmadan önce dosyanın geçerli olduğunu kontrol etmek için:
sudo findmnt --verify
swappiness ve vfs_cache_pressure ayarları
vm.swappiness, çekirdeğin belleği ne kadar istekli şekilde swap'a taşıyacağını belirler. 0 ile 100 arasında (yeni çekirdeklerde 200'e kadar) bir değer alır ve varsayılanı masaüstüne uygun olan 60'tır. Sunucuda genellikle uygulamaların mümkün olduğunca RAM'de kalmasını ve swap'ın yalnızca bellek gerçekten azaldığında kullanılmasını istersiniz; bu yüzden 10 sık tercih edilen bir değerdir.
vm.vfs_cache_pressure, çekirdeğin dosya ve dizin bilgilerini tuttuğu önbelleği ne kadar hızlı boşaltacağını belirler. Varsayılanı 100'dür; 50 değeri bu önbelleği daha uzun tutar ve çok sayıda dosyayla çalışan sunuculara yarar.
Mevcut değerleri görmek için:
cat /proc/sys/vm/swappiness
cat /proc/sys/vm/vfs_cache_pressure
Değişikliği kalıcı yapmak için /etc/sysctl.d/ altında bir dosya oluşturun:
sudo nano /etc/sysctl.d/99-swap.conf
vm.swappiness = 10
vm.vfs_cache_pressure = 50
Yeniden başlatmadan uygulamak için:
sudo sysctl --system
swappiness değerini 0 yapmaktan kaçının; güncel çekirdeklerde bu, bellek tamamen dolana kadar swap'ı fiilen devre dışı bırakır ve OOM killer swap hiç kullanılmadan devreye girebilir.
Swap dosyasının boyutunu değiştirme
Swap dosyasını büyütmek ya da küçültmek için kapatın, yeniden oluşturun ve tekrar açın:
sudo swapoff /swapfile
sudo fallocate -l 4G /swapfile
sudo chmod 600 /swapfile
sudo mkswap /swapfile
sudo swapon /swapfile
swapoff, swap'taki her şeyi RAM'e geri taşır; bu yüzden önce free -h ile yeterli boş bellek olduğunu kontrol edin. Dosya adı değişmediği için fstab satırı aynı kalır. fallocate dosyayı küçültmezse swapoff sonrasında sudo rm /swapfile ile silip yeniden oluşturun.
Swap dosyasını kaldırma
sudo swapoff /swapfile
sudo rm /swapfile
Ardından /etc/fstab dosyasındaki /swapfile none swap sw 0 0 satırını silin. Satırı bırakırsanız açılışta hata görürsünüz.
Swap ne zaman işe yarar, ne zaman RAM gerekir?
Swap şu durumlarda işe yarar:
- Bellek kullanımı kısa süreliğine sıçradığında, örneğin paket güncellemesi, yedekleme ya da derleme sırasında.
- Bir kez yüklenip sonra boşta bekleyen servisler varsa; bunların belleği diske taşınarak aktif uygulamalara yer açılır.
- OOM killer bir süreci kapatmadan önce müdahale etmek için zaman kazanmak istediğinizde.
Sunucu sürekli bellek sıkıntısı çekiyorsa swap işe yaramaz. Swap diskte durur; NVMe üzerinde bile RAM'den kat kat yavaştır. free -h sürekli artan bir swap kullanımı gösteriyorsa ve vmstat 1 çıktısındaki si/so sütunları sürekli sıfırdan farklıysa sunucu zamanını belleği diskle RAM arasında taşıyarak geçiriyordur. Yavaşlığın nedeni budur; bu belirtileri nasıl okuyacağınızı Sunucu yavaşladı rehberimizde anlattık.
OOM killer'ın bir süreci kapatıp kapatmadığını görmek için:
sudo dmesg -T | grep -i "killed process"
sudo journalctl -k | grep -i "out of memory"
Oyun sunucuları ve veritabanları
Oyun sunucularında ve veritabanlarında swap, RAM'in yerini tutmaz. Bir Minecraft sunucusunun Java belleğinin (heap) bir kısmı swap'a düştüğünde çöp toplayıcı onu diskten geri okumak zorunda kalır ve oyuncular bunu ani takılmalar olarak hisseder. Veritabanının önbelleği için de aynısı geçerlidir: Bellekten yanıtlanması gereken sorgular diski beklemeye başlar.
Bu sunucularda küçük bir swap dosyasını yalnızca güvenlik ağı olarak tutun ve bellek ayarlarını RAM'e sığacak şekilde yapın. Örneğin Minecraft sunucusunun -Xmx değerini sunucunun RAM'inin belirgin şekilde altında tutun ve işletim sistemine pay bırakın; ayrıntıları Minecraft sunucu lag rehberimizde anlattık. Uygulama yine de sığmıyorsa çözüm daha fazla swap değil, daha fazla RAM'dir.
Bellek ve swap kullanımını izleyin
OOM killer devreye girmeden haberdar olmak için bellek ve swap kullanımını izlemenize ekleyin; seçenekleri Sunucu izleme rehberimizde anlattık. free, vmstat ve htop gibi komutlar Linux komutları rehberimizde de yer alıyor.
Nodesty sunucularında swap ve RAM
Nodesty AMD Ryzen 9 9950X VDS ve AMD EPYC 7763 VDS paketleri KVM ile sanallaştırılır, NVMe disk ve tam root erişimiyle gelir; swap dosyasını bu rehberde anlatıldığı gibi oluşturabilir ve swappiness değerini ayarlayabilirsiniz. VDS paketlerinde günlük yedekler ücretsizdir ve 7 gün saklanır. Sunucunuz sürekli swap kullanıyorsa kalıcı çözüm daha fazla RAM'i olan bir pakete geçmektir; 9950X paketleri yüksek tek çekirdek hızıyla oyun sunucularına, EPYC paketleri ise bol RAM'iyle veritabanlarına ve çok sayıda servise uygundur.
Sıkça Sorulan Sorular
Sunucuda ne kadar swap olmalı?
Çoğu sunucu için 1 ile 4 GB arası yeterlidir. 1 ya da 2 GB RAM'li bir sunucuda RAM kadar swap iyi bir başlangıçtır; 8 GB ve üzeri RAM'li sunucularda 2 ile 4 GB genellikle fazlasıyla yeter. Sunucuda swap kısa süreli bellek sıçramaları için bir güvenlik ağıdır, ek bellek değildir; bu yüzden çok büyük tutmanın faydası yoktur.
Swap dosyası, swap bölümünden daha mı yavaş?
Güncel çekirdeklerde ve ext4, XFS gibi dosya sistemlerinde fark önemsizdir. Swap dosyası bir bölüme göre çok daha kolay oluşturulur, büyütülür ve kaldırılır; sanal sunucularda genellikle tercih edilmesinin nedeni budur.
Swap, RAM yetersizliğini çözer mi?
Hayır. Swap diskte durur ve RAM'den kat kat yavaştır. Kısa süreli bir bellek sıçramasında uygulamaların kapatılmasını önler, ama sunucu sürekli swap kullanıyorsa belirgin şekilde yavaşlar. Asıl çözüm uygulamanın bellek kullanımını azaltmak ya da daha fazla RAM'i olan bir pakete geçmektir.
Swappiness değerini kaç yapmalıyım?
Sunucularda 10 sık tercih edilen bir değerdir; çekirdek uygulamaları mümkün olduğunca RAM'de tutar ve swap'ı yalnızca bellek gerçekten azaldığında kullanır. Varsayılan 60 değeri daha çok masaüstü bilgisayarlara uygundur. Değeri yeniden başlatmalardan sonra da korunması için /etc/sysctl.d altındaki bir dosyaya yazın.
Oyun sunucusunda ya da veritabanı sunucusunda swap kullanmalı mıyım?
Güvenlik ağı olarak küçük bir swap dosyası sorun değildir, ama oyun sunucusunun ya da veritabanının kendisi swap'ta çalışmamalıdır. Bir Minecraft sunucusunun Java belleği ya da veritabanının önbelleği diske taşındığında takılmalar ve yavaş sorgular başlar. Bellek ayarlarını sunucunun RAM'ine sığacak şekilde yapın, yetmiyorsa RAM'i artırın.
Swap dosyasını nasıl kaldırırım?
Önce sudo swapoff /swapfile ile swap'ı kapatın, /etc/fstab dosyasındaki /swapfile satırını silin, ardından sudo rm /swapfile ile dosyayı silin. Kapatmadan önce free -h ile swap'taki verileri karşılayacak kadar boş RAM olduğunu kontrol edin.
Yazar hakkında
Nodesty Ekibi · Altyapı ve Destek
Nodesty ekibi sunucularımızı, ağımızı ve DDoS korumamızı her gün işletir ve müşteri destek taleplerini 7/24 yanıtlar. Bu rehberler o deneyimden yazılır.
İlgili yazılar

LEMP Kurulumu: Nginx, MariaDB ve PHP-FPM Rehberi
LEMP kurulumu nasıl yapılır? Ubuntu ve Debian'da Nginx, MariaDB ve PHP-FPM kurulumu, server block, PHP soketi, dosya izinleri, HTTPS ve sık hatalar.

tmux Kullanımı: SSH Kapansa da Programlarınız Çalışsın
tmux kullanımı: SSH kapansa da programları çalışır tutma, oturumdan ayrılıp geri dönme, pencere ve bölmeler, kaydırma, .tmux.conf ve sık görülen hatalar.

Node.js Uygulamasını Sunucuda Yayınlama: PM2 ve Nginx
Node.js uygulaması sunucuya nasıl yüklenir? Node.js LTS, npm ci, PM2 ile otomatik başlatma ve reload, Nginx ters vekil, HTTPS, güncelleme ve sık hatalar.