Blog’a Dön

Linux'ta systemd Servis Oluşturma Rehberi

Linux'ta systemd servis oluşturma: unit dosyası yazma, uygulamayı açılışta başlatma, çökünce yeniden başlatma, journalctl ile günlükler ve 203/EXEC hatası.

Nodesty Ekibi7 dk okumaSunucular
Koyu Nodesty arka planında systemd Service yazısı ile systemctl, journalctl ve Restart ifadeleri

systemd servis oluşturma, bir uygulamayı Linux sunucuda 7/24 çalışır tutmanın standart yoludur: systemd uygulamayı açılışta başlatır, çökerse yeniden başlatır ve günlüklerini toplar. Uygulamanızı bir SSH oturumunda ya da screen penceresinde açık bırakmak yerine onu bir kez küçük bir unit dosyasında tanımlarsınız, gerisini sistem halleder.

Bu rehberde unit dosyası yazmayı, en önemli seçenekleri, bir Node.js ve bir Python uygulaması için örnekleri, günlükleri okumayı, 203/EXEC gibi sık görülen hataları ve birkaç hafif güvenlik ayarını anlatıyoruz. Komutlar Ubuntu ve Debian içindir; AlmaLinux ve systemd kullanan diğer dağıtımlarda da aynı şekilde çalışır.

systemd servisi nedir?

systemd, neredeyse tüm modern Linux dağıtımlarında kullanılan başlatma sistemi ve servis yöneticisidir. Yönettiği her şey bir unit dosyasında tanımlanır; servislerin uzantısı .service'tir. Paketler kendi unit dosyalarını /usr/lib/systemd/system/ altına (eski Debian tabanlı sistemlerde /lib/systemd/system/ altına da) koyar; sizin servisleriniz ise önceliği olan /etc/systemd/system/ klasörüne yazılır.

node app.js komutunu elle çalıştırmaya göre bir servis:

  • sunucu yeniden başladıktan sonra otomatik olarak başlar,
  • uygulama çökerse yeniden ayağa kalkar,
  • seçtiğiniz kullanıcıyla ve tanımladığınız ortam değişkenleriyle çalışır,
  • çıktısını journalctl ile arayabileceğiniz günlüğe yazar.

1. adım: Uygulama için kullanıcı oluşturun

Uygulamanızı root olarak çalıştırmamak daha güvenlidir. Kendi ev klasörü olan ve oturum açamayan bir sistem kullanıcısı oluşturun:

sudo useradd --system --create-home --home-dir /opt/myapp --shell /usr/sbin/nologin myapp

Uygulamanızı /opt/myapp klasörüne kopyalayın (örneğin git clone ile, Git ile deploy rehberimize bakabilirsiniz) ve sahipliği bu kullanıcıya verin:

sudo chown -R myapp:myapp /opt/myapp

2. adım: Unit dosyasını yazın

/etc/systemd/system/myapp.service dosyasını oluşturun:

sudo nano /etc/systemd/system/myapp.service

Bir Node.js uygulaması için eksiksiz bir örnek:

[Unit]
Description=My Node.js app
After=network-online.target
Wants=network-online.target

[Service]
Type=simple
User=myapp
Group=myapp
WorkingDirectory=/opt/myapp
ExecStart=/usr/bin/node /opt/myapp/app.js
Restart=on-failure
RestartSec=5
Environment=NODE_ENV=production

[Install]
WantedBy=multi-user.target

Dosya adı (.service olmadan) systemctl ile kullanacağınız isimdir; burada myapp.

Satırlar ne işe yarar?

SeçenekAnlamı
Descriptionsystemctl status çıktısında ve günlüklerde görünen kısa ad
After / WantsAğ hazır olduktan sonra başla ve network-online.target'ı da devreye al
Type=simpleExecStart içindeki süreç servisin kendisidir ve ön planda kalır
User / GroupUygulamanın hangi hesapla çalışacağı
WorkingDirectoryUygulamanın başladığı klasör; koddaki göreli yollar buna göre çözülür
ExecStartÇalıştırılacak komut, tam (mutlak) yollarla
Restart / RestartSecNe zaman yeniden başlatılacağı ve öncesinde kaç saniye bekleneceği
Environment / EnvironmentFileUygulamanın ortam değişkenleri
WantedBy=multi-user.targetEtkinleştirildiğinde servisin normal açılış sırasında başlatılması

Sık takılınan birkaç nokta:

  • ExecStart bir kabuk (shell) üzerinden çalışmaz. Boru (|), &&, > yönlendirmeleri ve ~ çalışmaz. Kabuk özelliklerine gerçekten ihtiyacınız varsa ExecStart=/bin/bash -c '...' kullanın; ancak küçük bir betik dosyası genellikle daha temizdir.
  • Uygulamanın arka plana geçmesine izin vermeyin (örneğin pm2 start ya da nohup ... &). Type=simple ile systemd sürecin ön planda kalmasını bekler.
  • Restart=on-failure uygulamayı bir çökme ya da sıfırdan farklı bir çıkış kodundan sonra yeniden başlatır; Restart=always temiz bir çıkıştan sonra da yeniden başlatır. systemctl stop ile durdurmak hiçbir zaman yeniden başlatmayı tetiklemez.

3. adım: Servisi başlatın ve etkinleştirin

systemd'ye yeni dosyayı tanıtın, ardından servisi tek adımda hem başlatıp hem de açılışta etkinleştirin:

sudo systemctl daemon-reload
sudo systemctl enable --now myapp
sudo systemctl status myapp

Durum çıktısında active (running) görüyorsanız her şey çalışıyordur. Günlük kullanımdaki komutlar:

sudo systemctl restart myapp     # yeni kodu yükledikten sonra yeniden başlat
sudo systemctl stop myapp        # durdur
sudo systemctl disable myapp     # açılışta artık başlatma
systemctl is-enabled myapp       # etkin mi, değil mi?

Unit dosyasını her düzenlediğinizde sudo systemctl daemon-reload çalıştırın ve ardından servisi yeniden başlatın.

Sanal ortamlı bir Python uygulaması

Python'da ExecStart satırını sanal ortamın içindeki Python'a yönlendirin; böylece hiçbir şeyi "activate" etmeniz gerekmez:

[Unit]
Description=My Python app
After=network-online.target
Wants=network-online.target

[Service]
Type=simple
User=myapp
WorkingDirectory=/opt/myapp
ExecStart=/opt/myapp/venv/bin/python /opt/myapp/main.py
Restart=always
RestartSec=5
Environment=PYTHONUNBUFFERED=1
EnvironmentFile=/opt/myapp/.env

[Install]
WantedBy=multi-user.target

PYTHONUNBUFFERED=1, print() çıktısının tamponda beklemeden günlükte hemen görünmesini sağlar. Bu yapıyı kullanan eksiksiz bir bot örneği Discord botu 7/24 aktif tutma rehberimizde.

Ortam değişkenleri ve gizli bilgiler

Kısa değerleri Environment= ile doğrudan unit dosyasına yazabilirsiniz. Token ve parolaları ayrı bir dosyada tutun ve EnvironmentFile= ile yükleyin. Dosyada her satırda bir ANAHTAR=değer bulunur, başında export olmaz:

DATABASE_URL=postgres://myapp:secret@localhost/myapp
API_TOKEN=change-me

Dosyayı yalnızca sahibinin okuyabileceği hâle getirin:

sudo chown myapp:myapp /opt/myapp/.env
sudo chmod 600 /opt/myapp/.env

Dosyayı systemd'nin kendisi okur; yani uygulama .env dosyasını kendisi okumasa bile değişkenler ona aktarılır. İzinler hakkında daha fazlası Linux dosya izinleri rehberimizde.

journalctl ile günlükleri okuma

Uygulamanın standart çıktıya ve standart hataya yazdığı her şey günlüğe düşer:

journalctl -u myapp -f                  # canlı izle
journalctl -u myapp -n 100              # son 100 satır
journalctl -u myapp --since "1 hour ago"
journalctl -u myapp -b                  # son açılıştan beri

Hiç çıktı görmüyorsanız komutun başına sudo ekleyin ya da kullanıcınızı adm veya systemd-journal grubuna ekleyin. Diğer faydalı komutlar Linux komutları rehberimizde.

Sık görülen hatalar ve çözümleri

systemctl status myapp, çıkış nedenini Main PID ya da Process satırında gösterir. En sık karşılaşılanlar:

  • status=203/EXEC: systemd, ExecStart içindeki programı çalıştıramamıştır. Yol yanlış ya da göreli, dosya çalıştırılabilir değil veya betikte shebang (#!/usr/bin/env bash) yoktur. Gerçek yolu which node ya da which python3 ile bulun. Node.js'i nvm ile kurduysanız kullanıcının ev klasöründe, örneğin /home/user/.nvm/versions/node/<sürüm>/bin/node altında bulunur; bu tam yolu kullanın.
  • status=217/USER: User= satırındaki kullanıcı yoktur. Yazımı kontrol edin ya da kullanıcıyı useradd ile oluşturun.
  • status=200/CHDIR: WorkingDirectory içindeki klasör yoktur ya da kullanıcı bu klasöre giremiyordur.
  • start-limit-hit: Uygulama kısa sürede çok sık çöktüğü için systemd denemeyi bırakmıştır. Varsayılan olarak bu, 10 saniye içinde 5 başlatmadan sonra olur. Önce çökmeyi düzeltin (nedeni journalctl -u myapp çıktısındadır), ardından sayacı sudo systemctl reset-failed myapp ile sıfırlayın.

Başlatma sınırını [Unit] bölümünde değiştirebilirsiniz; bu değerlerle systemd 5 dakika içinde 5 başlatmaya izin verir:

[Unit]
StartLimitIntervalSec=300
StartLimitBurst=5

Bir unit dosyasını başlatmadan önce yazım hatalarına karşı kontrol etmek için systemd-analyze verify /etc/systemd/system/myapp.service komutunu çalıştırın.

systemctl edit ile servisi değiştirme

nginx gibi bir paketle gelen servisi değiştirmek için /usr/lib/systemd/system/ altındaki dosyasını düzenlemeyin; bir paket güncellemesi bu dosyanın üzerine yazar. Bunun yerine bir override oluşturun:

sudo systemctl edit nginx

Bu komut bir düzenleyici açar ve satırlarınızı /etc/systemd/system/nginx.service.d/override.conf dosyasına kaydeder. Yalnızca değiştirmek istediğinizi yazın:

[Service]
Restart=on-failure
RestartSec=5

Düzenleyiciyi kapattığınızda systemd yapılandırmasını yeniden yükler; değişikliğin uygulanması için servisi yeniden başlatın. ExecStart satırını değiştirmek istiyorsanız önce boş bir ExecStart= satırıyla temizleyin ve yenisini altına ekleyin. systemctl cat nginx, orijinal dosyayı override'larınızla birlikte gösterir.

Hafif güvenlik sıkılaştırması

Birkaç seçenek, uygulama bir gün ele geçirilirse neler yapabileceğini sınırlar ve uygulamayı bozma riski düşüktür:

[Service]
NoNewPrivileges=true
ProtectSystem=full
PrivateTmp=true
  • NoNewPrivileges=true: Süreç ve alt süreçleri, örneğin sudo ya da setuid programlar üzerinden ek yetki kazanamaz.
  • ProtectSystem=full: /usr, /boot ve /etc servis için salt okunur olur.
  • PrivateTmp=true: Servis, diğer kullanıcılardan ayrı kendi /tmp ve /var/tmp klasörlerini alır.

systemd-analyze security myapp bir servisi puanlar ve ek seçenekleri listeler. Bunları tek tek ekleyin ve her değişiklikten sonra test edin; genel sunucu güvenliğini Linux sunucu güvenliği rehberimizde anlattık.

systemd timer mı, cron mu?

systemd, timer ile görevleri zamanlanmış olarak da çalıştırabilir: Bir .service unit'iyle aynı ada sahip .timer unit'i o servisi belirlenen zamanlarda başlatır. backup.service'i her gece çalıştıran basit bir /etc/systemd/system/backup.timer:

[Unit]
Description=Nightly backup

[Timer]
OnCalendar=*-*-* 03:00:00
Persistent=true

[Install]
WantedBy=timers.target

Timer'ı sudo systemctl enable --now backup.timer ile etkinleştirin ve tüm timer'ları systemctl list-timers ile listeleyin. Başlattığı servis genellikle Type=oneshot olur. Timer'lar günlüğe yazar ve Persistent=true ile sunucu kapalıyken kaçırılan çalıştırmaları telafi eder. Basit işler için cron hâlâ iyi bir seçimdir; Cron nedir? rehberimize göz atın.

Nodesty'de systemd servisleri

Nodesty AMD Ryzen 9 9950X VDS ve AMD EPYC 7763 VDS paketleri NVMe disk ve tam root erişimiyle gelir; kendi systemd servislerinizi oluşturup uygulamalarınızı, botlarınızı ve API'lerinizi 7/24 çalışır tutabilirsiniz. VDS paketlerinde günlük yedekler ücretsizdir ve 7 gün saklanır. Bir servisi kesintisiz erişilebilir tutan şeyleri öğrenmek için Uptime nedir? rehberimizi okuyun.

Sıkça Sorulan Sorular

Restart=always ile Restart=on-failure arasındaki fark nedir?

on-failure ile systemd uygulamayı yalnızca hata koduyla çıktığında, bir sinyalle çöktüğünde ya da zaman aşımına uğradığında yeniden başlatır; 0 koduyla temiz bir çıkışta uygulama durmuş olarak kalır. always ile temiz çıkıştan sonra da yeniden başlatılır. İki durumda da servisi systemctl stop ile kendiniz durdurursanız yeniden başlatma olmaz.

Her değişiklikten sonra daemon-reload çalıştırmam gerekir mi?

Evet, bir unit dosyasını elle oluşturduğunuzda ya da düzenlediğinizde systemd'nin yeni hâlini okuması için sudo systemctl daemon-reload çalıştırın, ardından servisi yeniden başlatın. systemctl edit, düzenleyiciyi kaydedip kapattığınızda yeniden yüklemeyi sizin yerinize yapar; ancak değişikliğin etkili olması için servisi yine yeniden başlatmanız gerekir.

Servisim neden status=203/EXEC hatasıyla başlamıyor?

systemd, ExecStart satırındaki programı çalıştıramamıştır. Genellikle yol yanlış ya da göreli, dosya çalıştırılabilir değil veya betiğin shebang satırı yoktur. Tam yolu which node ya da which python3 ile bulun, ExecStart satırına yazın ve dosyayı ls -l ile kontrol edin.

Uygulamamın çıktısını nerede görebilirim?

Uygulamanın standart çıktıya ve standart hataya yazdığı her şey systemd günlüğüne gider. journalctl -u myapp ile okuyabilir, yeni satırları canlı izlemek için -f, son 100 satırı görmek için -n 100 ekleyebilirsiniz. Python uygulamalarında satırların hemen görünmesi için PYTHONUNBUFFERED=1 ayarlayın.

Node.js uygulaması için systemd mi pm2 mi kullanmalıyım?

İkisi de uygulamayı çalışır tutar ve açılışta başlatır. pm2 cluster modu ve kendi günlük görünümü gibi Node.js'e özel kolaylıklar sunar; systemd ise sistemde zaten vardır, ek kurulum gerektirmez ve Node.js, Python, Go ya da başka herhangi bir program için aynı şekilde çalışır.

systemd servisi cron'un yerini tutabilir mi?

Evet, bir systemd timer bir servisi cron'a benzer şekilde zamanlanmış olarak çalıştırabilir. Timer'lar günlüğe yazar ve Persistent=true ile kaçırılan çalıştırmaları telafi edebilir. Basit zamanlanmış işler için cron hâlâ gayet uygundur; bakımını daha kolay bulduğunuzu seçin.

Nodesty

Yazar hakkında

Nodesty Ekibi · Altyapı ve Destek

Nodesty ekibi sunucularımızı, ağımızı ve DDoS korumamızı her gün işletir ve müşteri destek taleplerini 7/24 yanıtlar. Bu rehberler o deneyimden yazılır.

İlgili yazılar

Sunucunuzu şimdi başlatın.

Nodesty'nin üstün altyapısı ile projelerinizi özgürce inşa edin ve sınır tanımadan ölçeklendirin.

                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                                                                                                                            
                                                                                                                             ············································                                                   
                                                ··································································································..........···························                                     
                                       ················..........................................................................................................................··············                             
                                  ·············.................::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::....................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::................···········                        
                             ············................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::............·········                     
                         ············.................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::------------::::::::::::::::::::::::::::::----------------:::::::::::::::::::::..........········                  
                    ············......................::::::::::::::::::::::::::::::::::::------------------------------------------------------------------------------------:::::::::::::.........········                
                ··········.............................................::::::::::::::::::-------------==========================================-----------------------------------:::::::::::........·······               
             ········..................:.....................................::::::::::--------=======+++++++++++++++++++++++++++++++++++++=========================------------------::::::::::.......·······              
           ······.........::::::::::::::::::::................................:::::::-----=====++++xxxxxx**************************xxxxxxxxx++++++++++++++===================------------::::::::.......·······             
          ·····.......:::::::::::::::::::::::::::.............................:::::----===+++xxx****%%%%&&&&&&#############&&&&&&&%%%%%*******xxxxxxxx++++++++++++++==============----------:::::::......······             
         ····......::::::::-------------:::::::::::..........................::::---===+++xx***%%%&&&####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@####&&&&&%%%%*******xxxxxxxxx+++++++++++++===========--------::::::......·····             
        ····.....:::::::--------------------:::::::::.......................::::---===++xxx**%%&&&###@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@###&&&&%%%%%********xxxxxxxxxxx++++++++++++========------::::::.....······            
        ····.....:::::--------------------------::::::::....................::::---===++xx***%%&&&####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@###&&&&&%%%%%**********xxxxxxxxxxxxx+++++++++=======------:::::.....·····            
        ····....::::::-------=============---------:::::::::................:::::---===+++xx***%%%&&&#####@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@#####&&&&&%%%%%%*************xxxxxxxxxxxxxx+++++++++======-----:::::....·····            
         ····....:::::-------================---------:::::::::...............:::::----===++++xxx***%%%%&&&&&&#################&&&&&&%%%%%%%*******************xxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++======----:::::....·····            
         ·····....:::::--------=================---------::::::::::..............:::::::-----====+++++xxxxxx**************************xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++=====-----::::....·····            
          ·····.....:::::--------=================----------:::::::::::.................:::::::::-------=============++++++++++++++++++++++++++++++++++++xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx++++++++======-----::::....·····            
            ·····.....:::::::----------===========-------------::::::::::::.........................::::::::::::::::::------------------=============+++++++++++++++++++++++++++++++++=======-----::::.....·····            
              ······......:::::::---------------------------------:::::::::::::........................................:::::::::::::::-----------============+++++++++++++++++++++========------:::::.....·····             
                 ······........:::::::::---------------------------:::::::::::::::::...........................................:::::::::::::------------=============================--------::::::.....······              
                    ·········.........:::::::::::::::-------------::::::::::::::::::::::::.......................................::::::::::::::::--------------------------------------::::::::......·······                
                          ··········............::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::................................::::::::::::::::::::::::::-------------:::::::::::::::.........········                   
                                  ············..................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::.........................:::::::::::::::::::::::::::::::::::::................···········                        
                                             ················.............................................................................................................·················                                 
                                                           ······················................................................................···························                                                
                                                                               ·········································································